Behind the scenes of the artistic history of William Anthony

Edition: 3

The extended English edition of Musika Maestro.

The Antilliaanse Nieuwsbrief, Volume 43, May / June 2002 issued by the ‘Antillenhuis’ in The Hague:

“His love for the music of Bonaire is rooted in his memories of elderly people from his surroundings making music on self-made stringed instruments made of metal cooking oil can Tralala (blek’i zeta dushi Tralala).”

This book gives a behind the scenes access at the artistic experiences, the challenges and the enjoyable moments of William Anthony.

He also tells briefly about the history of music on the islands of Bonaire, Curaçao and Aruba. And he focuses on the inspired idea behind the creation of some songs. In particular, the connection between the song “Esta Dushi” and the Second World War.

The English edition.
Publication Date: jun 08 2015
ISBN/EAN13: 1511787473 / 9781511787475
Page Count: 86
Binding Type: US Trade Paper
Trim Size: 6″ x 9″
Language: English
Color: Full Color
Related Categories:
Biography & Autobiography / Cultural Heritage
“Musika Maestro” by Anthony & Anthony

About the author:

Julino Willem Anthony (February 23, 1956) was born on Bonaire.

There, he attended the primary school and then the Lagere Technische School (Lower Technical School). This education was completed in Curaçao. Then he started his career at Shell Curaçao N.V. at the company school.

He has performed at many venues as a singer and produced his own CDs. He sometimes also has a gig as an actor and (noble) extra in Dutch television productions, in addition to his regular job.

Furthermore, he enjoys what life has to offer.

Doorzettingsvermogen en Wilskracht

Order at:



Bed of roses with spines


In the preface of my book Musika Maestro wrote the lieutenant governor of Bonaire, Master in law mister Richard hart that the showbiz life is not always a bed of roses. He wished me every success with the book.

Although I knew it, now I have to say indeed it is absolutely not a bed of roses. Even in the smallest corner can happen unexpected activities like this one.

In december 2011 I have release the cd-album Kunuku. It was in Christmas days so I was also busy with ordering some snacks. A person should bring my order. But would stay a surprise who the person was. And I was curious. A couple of days later got a phone call. My order has arrived and I could pick it up in the neighborhood. I went to that house and the person was someone I knew in Curaçao but have not seen for many many years. He was a cameraman of the television station on the island. He told me he was making television programs for online streaming and I told him about my new released album. Well, he said in no time he can sell a couple of the cd. I gave him a couple. Later he asked for a dvd with one of my live performances for a television program. I could use it for one of his programs. So far so good. But months going by without hearing something of this guy. I started to make telephone calls and e-mails without results. I went to that house by walk, by car and by bike but no one at home. It is by now June 3th, 2013, one and a half year ago. Maybe a miracle will happen. But that hope was stored away in a lit. That action seems to me a presentation of arrogance, disrespect and abuse. In this case is it a bed of roses with spines! But after this publication I got my things back. Too bad it had to go in a such way.

Any comments? Just drop a line.

My awesome app is available. Check it out!

Fan music page:

Bonaire’s constitutional structure, the self-determination referendum and the list of Non-Self-Governing Territories of the United Nations.


Was it a mistake or one plays the stupid?

If “direct ties” with The Netherlands, as it is now, is freely determined by the people of Bonaire and want it to stay the way it is right now than it is a freely choice of the population. It can also be considered a way of implementing the right of self-determination. The same goes for claiming the right to freely make a choice by means of a self-determination referendum.

In this connection it’s not a bad idea to take a helicopter view on the route that led to the magical date: 10-10-10.

According to General Assembly resolution 1541 (XV) of 1961, there are three ways in which a Non-Self-Governing Territory can exercise self-determination and reach a full measure of self-government:

  1. By free association with the administering Power or another independent State as a result of a free and voluntary choice by the people of the Territory expressed through an informed and democratic process;

  2. By integrating with the administering Power or another independent State on the basis of complete equality between the peoples of the Non-Self-Governing Territory and those of the Independent State;

  3. By becoming independent.

The intergration of Bonaire does not met these conditions. Despite that, Mr. Ramonsito Booi on completion of a mini round table conference in The Hague on 11 October 2006 signed a final agreement which states that the islands of Bonaire, Saba and Sint Eustatius will get a status as a public body of The Netherlands. This final agreement was thereafter supported by a large majority of the Second Chamber, the States of the Netherlands Antilles and the island councils of Bonaire, St Maarten, Saba and St. Eustatius.

From that moment has one person made a decision knowing or without realizing that the people first had to be committed at that point. A few years later began the preparations to organize a self-determination. Unfortunately it has failed. Twice!

With 10-10-10 in sight, the Deputy of Political Relations, Mr. J.E. Abraham, on behalf of the island territory of Bonaire signed with The Netherlands an administrative agreement dated april 22, 2010 in which is written that the population of Bonaire has the right to self-determination and Bonaire agrees that the State of the Netherlands is recognized as the legal successor of the country Netherlands Antilles. With Bonaire will be consulted on future ownership.

Also in this document is no mention that the people first must be consulted by means of a referendum.

In either case, what Booi and Abraham have signed, is no mention that also is agreed that on the transition date 10-10-10 in addition to retaining the right to self-determination Bonaire also will be added on the list of Non-Self-Governing Territories of the United Nations. How is this possible?

The Netherlands as a member of the United Nations should know the rules. Or one plays here the stupid?

Even if Booi and Abraham would forgot it, The Netherlands based on the general principle of good-neighbourliness had to draw the attention of these two gentlemen on these obligations or in another case they should reflect The Netherlands on its obligations.

Based on the resolutions of the United Nations, nor the agreement of 11 October 2006 nor the other one of 22 April 2010 has a valid meaning that seriously indicates the content of the result of the referendum held in 2004 being “direct ties” with Netherlands.
At least
if The Netherlands as a serious member of United Nations, has respect for the resolutions which have been ratified also by The Netherlands and has accepted as a sacred trust the obligation to promote to the utmost, within the system of international peace and security established by the present Charter, the well-being of the inhabitants of these territories, and, to this end:

to ensure, with due respect for the culture of the peoples concerned, their political, economic, social, and educational advancement, their just treatment, and their protection against abuses;

to develop self-government, to take due account of the political aspirations of the peoples, and to assist them in the progressive development of their free political institutions, according to the particular circumstances of each territory and its peoples and their varying stages of advancement;

to further international peace and security;

to promote constructive measures of development, to encourage research, and to co-operate with one another and, when and where appropriate, with specialized international bodies with a view to the practical achievement of the social, economic, and scientific purposes set forth in this Article; and

to transmit regularly to the Secretary-General for information purposes, subject to such limitation as security and constitutional considerations may require, statistical and other information of a technical nature relating to economic, social, and educational conditions in the territories for which they are respectively responsible other than those territories to which Chapters XII and XIII apply.

The Netherlands is illegally occupying these island in the Caribbean.

It is up to authorities on the island to get Bonaire on the list of Non-Self-Governing Territories of the United Nations. It is the responsibility of the public representation on Bonaire and The Netherlands as the governing power to work closely together with the Committee of 24 of the United Nations on a solution.

I was born and bret on Bonaire but live for many years in The Netherlands. So I am nothing more than an observer.

Saludo di William Anthony

Amstelveen, 25 april 2013

Check it out!


Staatkundige structuur van Bonaire, het zelfbeschikkingsreferendum en de lijst van Niet-zelfbesturende Gebieden van Verenigde Naties

Was het een fout of speelt men de domme?

Als “directe banden” met Nederland, zo als het nu gestalte heeft gekregen, is wat de bevolking van Bonaire wilt en om die reden het zo wenst laten, is het een vrijwillige keuze van de bevolking. De bevolking geeft dan blijkt zich te hebben geconformeerd! Hetzelfde geldt voor het opeisen van het recht om een keuze middels een zelfbeschikkingsreferendum vrijwillig te maken. In verband daarmee het geen slecht idee een blik te werpen op het traject die naar de magische datum 10-10-10 leidde.

Volgens de resolutie 1541 (XV) van de Algemene Vergadering van 1960, zijn er drie manieren waarop een Niet-zelfbesturend Gebied zelfbeschikking kan uitoefenen en een volledige mate van zelfbestuur kan bereiken.

  1. Door vrije associatie met de besturende mogendheden of een andere onafhankelijke staat als resultaat van een vrije en vrijwillige keuze, door de mensen van het Gebied uitgedrukt via een geïnformeerd en democratisch proces;

  2. Door te integreren met de besturende mogendheid of een andere onafhankelijke staat op basis van volledige gelijkheid tussen de mensen van het niet-zelfbesturend gebied en die van de onafhankelijke staat;

  3. Door onafhankelijk te worden.

Aan deze voorwaarden zijn niet voldaan. Ondanks dat heeft meneer Ramonsito Booi ter afsluiting van een minirondetafelconferentie in Den Haag op 11 oktober 2006 een slotakkoord ondertekend waarin staat dat dat de eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius een status als openbaar lichaam van Nederland zullen krijgen. Dit slotakkoord werd vervolgens met een ruime meerderheid gesteund door de Tweede Kamer, de Staten van de Nederlandse Antillen en de eilandraden van Bonaire, Sint-Maarten, Saba en Sint Eustatius.

Vanaf dat moment heeft één persoon een beslissing genomen al wetend of zonder zich te realiseren dat het volk eerst gepleegd diende te worden op dat punt. Een paar jaar later begon de voorbereidingen om een zelfbeschikkingsreferendum te houden. Helaas is dit twee keer mislukt!

Met 10-10-10 in zicht heeft de gedeputeerde voor staatkundige verhoudingen, meneer J.E. Abraham, namens het eilandgebied Bonaire op 22 april 2010 een bestuursakkoord met Nederland getekend waarin onder meer staat dat de bevolking van Bonaire heeft recht op zelfbeschikking en Bonaire stemt in met de afspraak dat de Staat der Nederlanden wordt erkend als rechtsopvolger van het land Nederlandse Antillen. Met Bonaire wordt overlegd over toekomstige eigendomsverhoudingen.

Nederland heeft daarmee de verantwoordelijkheid op zich genomen maar ook hier wordt geen melding gemaakt dat de bevolking eerst middels een referendum geraadpleegd moet worden.

In geen van beide gevallen, wat Booi en Abraham hebben getekend, wordt vermeld dat er ook is afgesproken dat op transitie datum 10-10-10 naast het behouden van het zelfbeschikkingsrecht Bonaire ook toegevoegd zal worden aan de list of Non-Self-Governing Territories of the United Nations. Hoe is dit mogelijk?

Nederland als lidstaat van Verenigde Naties hoort de regels te kennen. Of speelt men hier de domme?

Zelfs als Booi en Abraham het vergeten zouden hebben had Nederland op grond van het algemeen beginsel van goede nabuurschap deze twee heren daarop moeten attenderen. In de andere geval hadden deze twee heren Nederland moeten wijzen op haar verplichtingen.

Gebaseerd op de resoluties van United Nations als uitgaanspunt, noch de overeenkomst van 11 oktober 2006 noch dié van 22 april 2010 heeft een geldige betekenis die inhoud geeft aan de resultaat van de referendum uit 2004 zijnde “directe banden” met Nederland. Tenminste als Nederland als lidstaat van United Nations de resoluties, die ook door Nederland zijn geratificeerd, respecteert, serieus neemt en aanvaarden, als een heilige opdracht, de verplichting binnen het in dit Handvest vastgelegde stelsel van internationale vrede en veiligheid, het welzijn van de inwoners van deze gebieden naar beste krachten te bevorderen en, te dien einde:

a. de politieke, economische en sociale vooruitgang van deze volken, alsmede hun vooruitgang op het gebied van het onderwijs, hun rechtvaardige behandeling en hun bescherming tegen misbruiken, te verzekeren, met inachtneming van de nodige eerbied voor hun cultuur;

b. zelfbestuur te ontwikkelen, terdege rekening te houden met de politieke aspiraties van de volken en hen bij te staan bij de progressieve ontwikkeling van hun vrije politieke instellingen, overeenkomstig de bijzondere omstandigheden van elk gebied en zijn bevolking en hun verschillende stadia van ontwikkeling;

c. de internationale vrede en veiligheid te bevorderen;

d. de totstandkoming van constructieve op ontwikkeling gerichte maatregelen te bevorderen, het wetenschappelijk onderzoek aan te moedigen en samen te werken, zowel onderling als, zo daartoe aanleiding bestaat, met gespecialiseerde internationale lichamen, met het oog op de praktische verwezenlijking van de in dit artikel genoemde sociale, economische en wetenschappelijke doelstellingen; en

e. met inachtneming van de door overwegingen van veiligheid en door constitutionele overwegingen opgelegde beperkingen, regelmatig aan de Secretaris-Generaal, ter informatie, statistische en andere gegevens van technische aard te doen toekomen, die betrekking hebben op de economische en sociale omstandigheden, alsmede op het onderwijs in de gebieden waarvoor zij onderscheidenlijk verantwoordelijkheid dragen en welke niet behoren tot de gebieden waarop de Hoofdstukken XII en XIII van toepassing zijn.

Die eilanden in het  Caraïbisch  gebied worden nu illegaal bezet door Nederland.

Het ligt aan betrokken instanties om Bonaire op de lijst Niet-zelfbesturende Gebieden van Verenigde Naties te plaatsen. Die verantwoordelijkheid is van de volksvertegenwoordiging op Bonaire als Niet-zelfbesturende Gebied en Nederland als de besturende mogendheid om samen met het Committee of 24 van Verenigde Naties, te werken naar een oplossing.

Ik ben geboren op Bonaire maar woont al jaren in Nederland. Dus ik ben niets meer dan een observer.

Saludo di William Anthony

Amstelveen, 25 april 2013

Check it out! 

Het verloop van het dekolonisatieproces op een rijtje.


Bij Koninklijk Besluit van 2 december 1978 is de Koninkrijkswerkgroep geïnstalleerd. Deze had de opdracht te onderzoeken “mogelijke relaties tussen de Nederlandse Antillen, de eilanden van de Nederlandse Antillen en Nederland te inventariseren en te onderzoeken”. In het eind rapport van 1980 constateerde de Koninkrijkswergroep ten aanzien van een eventueel gebruik van het zelfbeschikkingsrecht dat het lid van Bonaire is van oordeel dat Bonaire in eerste instantie van het zelfbeschikkingsrecht gebruik dient te maken door met alle overige eilanden van de Nederlandse Antillen een zo hecht mogelijk staatsrechtelijk samenwerkingsverband te vormen. In ieder geval geeft dit lid voorkeur aan het BEHOUDEN VAN STAATSRECHTELIJKE BANDEN TUSSEN BONAIRE EN NEDERLAND (laso directo) EN HET BESCHOUWT DIT EVENEENS ALS UITOEFENING VAN HET ZELFBESCHIKKINGSRECHT.

In de volksraadpleging van 10 september 2004 stemde de meerderheid van de bevolking van Bonaire voor directe banden met Nederland.

Naar aanleiding daarvan is er bij brief van 7 juni 2006 in het kader van de hervorming van de staatkundige verhoudingen van de Antilliaanse eilanden aan de Raad van State om voorlichting gevraagd over constitutionele inbedding van, in dit geval, Bonaire zoals afgesproken volgens de Slotverklaring van de start-Rondetafelconferentie op 26 november 2005.

De vraag was of de Raad verschillende modellen kon schetsen voor de mogelijke staatsrechtelijke vormgeving en constitutionele inbedding van de directe band tussen Bonaire en Nederland.

Op 18 september 2006 publiceerde de Raad van State van het Koninkrijk zijn voorlichting over de op handen zijnde staatkundige hervormingen en stelt onder meer:

“3. De staatsrechtelijke positie van (de eilanden) Bonaire, Saba en Sint Eustatius

3.1. De drie eilanden in het Nederlandse staatsbestel

De afdeling gaat, zoals gezegd, uit van de in het Hoofdlijnenakkoord neergelegde overeenstemming over een bestuursvorm waarbij de eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius rechtstreeks met Nederland verbonden zijn. De hiermee gemaakte keuze wordt niet goed weergegeven door de drie eilanden aan te duiden als “Koninkrijkseilanden”, zoals hier en daar is geschied, of “Koninkrijksgebieden”. Dit zou immers niet duiden op een rechtstreekse relatie met Nederland, maar met het Koninkrijk als geheel. Een (bestaand of daartoe te vormen) orgaan met vertegenwoordigers van de vier landen Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten zou dan moeten worden belast met het bestuur van de eilanden, voor zover dit niet aan de lokale eilandelijke autonomie kan worden overgelaten.
De afdeling heeft reeds gewezen op de in de praktijk gebleken ondoelmatigheid van zulke samenwerkingsregelingen. Dat bezwaar wordt nog aanzienlijk versterkt door het feit dat wegens de beperkte schaal van de drie eilanden niet kan worden volstaan met een beperkte ondersteuning- en toezichtfunctie, maar dat zal moeten worden voorzien in taken die in Nederland aan provincie en centrale overheid zijn opgedragen.
Een relatie niet met het Koninkrijk, maar direct met Nederland ondervangt dat bezwaar. Daarin zal echter niet zonder meer het model van de Nederlandse gemeente bruikbaar zijn. Naar bevolkingsomvang zijn de drie eilanden kleiner (twee ervan veel kleiner) dan voor een gemeente wenselijk wordt geacht. Ook naar taken en problemen onderscheiden ze zich sterk. De grote afstand, het insulaire karakter (met bijgevolg eigen lucht- en zeehavens op elk der eilanden), de kleine oppervlakte, een moeilijk reliëf en de economische afhankelijkheid van slechts enkele producten(zie noot 20) wijzen er al op dat niet zonder meer op het bekende model van de gemeente kan worden teruggevallen. Meer dan voor een gewone gemeente het geval is, zullen van de algemene Nederlandse wetgeving afwijkende voorzieningen moeten worden getroffen. Deze afwijkingen komen deels voort uit de noodzaak om voor de rechtspleging en -handhaving voorzieningen te treffen voor de Caribische delen van het Koninkrijk gezamenlijk. Daarnaast komen ze voort uit de sociaaleconomische omstandigheden van de regio. Die staan eraan in de weg de meeste Nederlandse wetten inzake belastingen en sociale zekerheid onverkort te volgen.
De afdeling meent dan ook dat geen van deze twee relatief eenvoudige modellen een passend antwoord geeft op de behoeften van de betrokken drie eilanden. Zij geeft in overweging de drie eilanden een positie te verschaffen binnen het Nederlandse staatsbestel die rekening houdt met de bijzondere eisen die aan het bestuur worden gesteld. Dit zou kunnen door deze gebieden, in plaats van ze op te nemen in de gewone structuur van de Nederlandse territoriale decentralisatie (provincies, gemeenten), bij speciale wettelijke regelingen in te richten als openbare lichamen in de zin van artikel 134 van de Grondwet. Op deze basis is eerder het bestuur geregeld voor de Zuidelijke IJsselmeerpolders, Elten en Tudderen, gebieden die om uiteenlopende redenen evenmin pasten in de gewone structuur van de territoriale decentralisatie”.

Op 4 oktober 2006 werd bekend gemaakt dat de eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustatius een status als openbaar lichaam zullen krijgen.

Het slotakkoord hierover werd ondertekend ter afsluiting van een minirondetafelconferentie in Den Haag op 11 oktober 2006 en werd vervolgens met een ruime meerderheid gesteund door de Tweede Kamer, de Staten van de Nederlandse Antillen en de eilandsraden van Bonaire, Sint-Maarten, Saba en Sint Eustatius.

In 2009 begon de voorbereidingen om een referendum over die afspraak in 2010 te houden. Het referendum stond oorspronkelijk gepland op 15 januari 2010. Maar de eilandsraad besloot later om het referendum te organiseren op 26 maart 2010, echter gezaghebber Glenn Thode startte een procedure op om het referendum niet door te laten gaan, omdat de redenatie voor het referendum “de test van het internationale recht niet zal doorstaan”. Volgens deze procedure (volgens het staatsrecht van de toenmalige Nederlandse Antillen) moest de Gouverneur goedkeuring verlenen aan het besluit van de Gezaghebber. Toenmalig Gouverneur van de Nederlandse Antillen Frits Goedgedrag besloot dat de beslissing van gezaghebber Thode gegrond was en weigerde het referendum uit te schrijven. Het referendum vond hierdoor pas plaats na de opheffing van de Nederlandse Antillen.

De eilandsraad had voor het oorspronkelijke referendum in januari, nog voor de integratie van Bonaire binnen het Nederlandse staatsbestel, de vraagstelling voor het referendum al vastgelegd. De volgende keuze zou moeten worden voorgelegd:

“Ik wil dat Bonaire een rechtstreekse band met Nederland zal hebben in de vorm van:

A. Associatie (Bonaire krijgt een eigenstandige positie binnen het Koninkrijk) of
B. Integratie (Bonaire wordt deel van Nederland)”

Ook nadat Bonaire was toegetreden tot het Nederlands staatsbestel en het eiland een openbaar lichaam van Nederland was geworden, bleef er de wens voor een referendum. Na overleg met de minister van Binnenlandse Zaken heeft de Eilandraad besloten het referendum toch door te laten gaan. Het nieuwe referendum op werd georganiseerd op 17 december 2010.

De oude vraagstelling was reeds achterhaald, nadat Bonaire geïntegreerd was als openbaar lichaam. Daarom heeft de Eilandsraad een nieuwe vraagstelling bedacht voor het referendum:

“Ik ben het ermee eens, dat Bonaire een openbaar lichaam is geworden in de zin van artikel 134 van de Nederlandse Grondwet: “Ja” of “Nee”.”

De opkomst was 35% stemmers en heeft de 51% niet gehaald. Daardoor is het referendum ongeldig verklaard. Zeer dom van de 65% thuisblijvers, die op advies van politieke partijen niet zijn gaan stemmen. Als zij blanco zou hebben gestemd zou dat als opkomst geteld worden. Een blanco stem wordt wel meegenomen bij het bepalen van de opkomst (het aantal mensen dat naar het stembureau is gekomen om te stemmen). Een blanco stem telt niet bij de berekening van de uitslag en de kiesdeler/kiesdrempel. Daarvoor worden uitsluitend de stemmen geteld die zijn uitgebracht op een van de kandidaten.

Het wetsvoorstel strekkende tot het opnemen van een constitutionele basis voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba in de grondwet, conform het voorgestelde artikel 132a van de grondwet, is op 27 december 2011 ingediend door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en is op 23 oktober 2012 door de Tweede Kamer aangenomen.

In hun gezamenlijke commissievergadering van 19 maart 2013 inzake de verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van een constitutionele basis voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het regelen van de betrokkenheid van hun algemeen vertegenwoordigende organen bij de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer hebben de leden van de vaste commissies voor Koninkrijksrelaties en voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat / Algemene Zaken en Huis der Koningin, na kennisneming en weging van opmerkingen terzake in de memorie van antwoord en mede naar aanleiding van gesprekken met de bestuurders van de openbare lichamen, besloten om de schriftelijke behandeling van het voorstel op te schorten totdat de evaluatie van de nieuwe staatskundige structuur binnen het Koninkrijk in 2015 heeft plaatsgevonden.  Hiermee wordt, volgens de Eerste Kamer, recht gedaan aan de volgtijdelijkheid van een evaluatie van de staatkundige structuur voordat een (nieuwe) staatkundige structuur in de Grondwet wordt vastgelegd.

In dit opsomming heb ik twee opmerkingen.

Om te beginnen de vergelijking gemaakt door de Raad van State met andere territoriale openbare lichamen binnen het Europese deel van Nederland, zoals de Zuidelijke IJsselmeerpolders, Elten en Tudderen, voor toepassing van artikel 134 van de Grondwet als de grondslag voor de openbare lichamen in het Caraïbische deel van Nederland. Dit klopt niet.

Tot 10 oktober 2010 vormden deze eilanden het land Nederlandse Antillen die een autonome status had. Ze waren geen Nederlands overheidsorganen. Het land Nederlandse Antillen was ook geen Nederlands overheidsorgaan. Maar vormde samen met Aruba en Nederland het Koninkrijk der Nederlanden. Drie aparte landen binnen het Koninkrijk. De structuur van de territoriale decentralisatie of te wel de bevoegdheden tussen verschillende overheidsniveaus vielen in het land Nederlandse Antillen. 

Derhalve voor de keuze om Bonaire, Sint Eustatius en Saba aan te merken als openbaar lichaam conform artikel 134 Grondwet had de uitslag van de zelfbeschikkingsreferendum eerst vooraf moeten gaan. Daarna kon men een vorm gaan gieten. “Laso directo” was te ruim geformuleerd en het was te voorbarig om dan te concluderen dat daarmee integratie binnen het Nederlandse staatsbestel het enige mogelijkheid was terwijl een keuze voor associatie naar voren is geschoven. Voormalige staatssecretaris mevrouw Ank Bijleveld-Schouten heeft het onwenselijk geacht op de uitslag van het zelfbeschikkingsreferendum op Bonaire te wachten.

Misschien ook wel handig te vermelden dat de gebieden, de Zuidelijke IJsselmeerpolders, Elten en Tudderen, genoemd in de voorlichting van de Raad van State zijn ontstaan door drooglegging van delen van de voormalige Zuiderzee.

De andere opmerking is dat vanuit een politieke partij wordt gedacht dat het houden van het zelfbeschikkingsreferendum een kwestie van politiek is die op een verkiezingsprogramma geplaatst kan worden voor de verkiezingscampagne. Dit is ook onjuist. De eilandsraden zijn verantwoordelijk voor het organiseren van een zelfbeschikkingsreferendum maar dit recht is op grond van de resoluties 1514 (XV), 1541(XV) en 2625 (XXV) van de Algemene Vergadering van de VN toegekend aan de bevolking en niet aan politieke partijen. Ook in artikel 1 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten is het zelfbeschikkingsrecht vastgelegd.

Hoe dan ook strookt verdere behandeling van het wetsontwerp nadat de evaluatie van de nieuwe staatskundige structuur binnen het Koninkrijk in 2015 heeft plaatsgevonden zonder het uitslag van een zelfbeschikkingsreferendum niet met het zorgvuldigheidsbeginsel en motiveringsbeginsel waaraan ook bij het tot stand brengen van rechtmatige wetgeving voldaan moet worden; de algemene beginselen van behoorlijke wetgeving.

Thans hebben zowel op Bonaire als op Sint Eustatius organisaties een petitie opgestart met het verzoek aan de lokale overheden al datgene te doen wat nodig is om het recht van zelfbeschikking in vrijheid te kunnen uitoefenen.


  • Compendium van het staatsrecht / door T. Koopmans 1984 Kluwer B.V.
  • Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 954, nr. 15
  • Rapportage Referendumcommissie Bonaire 2009
  • Brief van 7 juni 2006, kenmerk DGM/DBM 2006262415 van de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties
  • Voorlichting Raad van State 18 september 2006
  • Besluit Gouverneur nr. HT-10/0011 – 12 februari 2010
  • Brief 02 februari 2010 van Gezaghebber Thodé

Alle fouten voorbehouden (2013).
Aanvulling en reacties kunnen als comment geplaatst worden.




Op 10 september 2004 werd op Bonaire een niet-bindend referendum gehouden.

Uitslag referendum

Optie Stemmen Percentage
A: binnen de Nederlandse Antillen blijven 853 15,94
B: een directe band met Nederland 3.182 59,45
C: een autonoom land binnen het Koninkrijk 1.290 24,10
D: volledige onafhankelijkheid van het Koninkrijk 27 0,50
Blanco en ongeldige stemmen 106 1,94
Opkomst 5.458 57,24


Op 11 oktober 2006 bereikte Bonaire (samen met Saba en Sint Eustatius) een akkoord met de Nederlandse regering over een rechtstreekse band met Nederland. De Nederlandse Antillen zijn op 10 oktober 2010 ontbonden en Bonaire, gelijk aan Saba en Statia, als openbare lichaam zoals bedoeld in artikel 134 van de Grondwet ingericht.

Het was de bedoeling dat er ook nog een referendum zou worden gehouden op 15 januari 2010, dat na veel politieke ophef – zowel op de Antillen als in Nederland – niet doorging. Uiteindelijk werd er na overleg met de minister van Binnenlandse Zaken, Piet Hein Donner toch een referendum gehouden op 17 december 2010 die door politieke partijen is geboycot.

Inmiddels heeft de Nederlandse regering het wetsvoorstel strekkende tot het opnemen van een constitutionele basis voor BES aangenomen waarbij Bonaire, Saba i Statia definitief in Nederland geïntegreerd zullen worden als bedoeld in het door de regering voorgestelde nieuwe artikel 132a van de Nederlandse Grondwet. De procedure wordt nu in de Eerste Kamer voortgezet. Dit alles gebeurd zonder zonder de zelfbeschikkingsreferendum te houden. Wij vinden dit gang van zaken onacceptabel.

Why is the peoples’ right of self-determination emphasized to this extent? Because if the right of self-determination of people as a group is not secured, then the basic right of each individual in the group will not be secured.”

In het licht van het voorafgaande is de bevolking van Bonaire van mening dat ze hun recht op zelfbeschikking niet hebben uitgeoefend. De bevolking heeft immers geen bewuste keuze kunnen maken over hun toekomstige politieke status. De keuze voor directe banden is een andere dan de keuze voor integratie, die zelfs niet voorlag als keuze. Noch heeft de bevolking de kans gehad om zelf hun eigen economische, sociale en culturele ontwikkeling ter hand te nemen. Volgens de Resolutie 1541 van de Verenigde Naties moet iedere wijziging van een status “een vrijwillig uitgesproken wens zijn van de bevolking van het betreffend gebied die handelt met volledige kennis van de wijziging van hun status…”

Wij teken daarom deze petitie.

Call to the Government of Bonaire: to organize a Self-determination Referendum

Petition Background :
The Country of the Netherlands Antilles originally existed since December 15th 1954 and was comprised of six islands (Curaçao, Aruba, St. Maarten, Bonaire, St. Eustatius and Saba), which each formed a separate administrative unit, called ‘eilandgebied’ (island territory). As such, each Island Territory had its own local government. In addition, there was a central government for the Netherlands Antilles, as well as a senate that was comprised of representatives of all six (6) islands.

In 1986, Aruba became a separate Country within the Kingdom of the Netherlands, while the other five islands remained within the Netherlands Antilles.
In the early nineties, there were discussions within the Netherlands Antilles regarding the constitutional status of the Country as a body. There were referendums held on all five (5) islands. All islands had the opportunity to choose between:

A. Remaining part of the Netherlands Antilles. However, the Netherlands Antilles would then be restructured; B. Separate status and as such becoming a country within the Kingdom of the Netherlands; C. Direct ties with the Netherlands; D. Independence.

All islands of the Netherlands Antilles, including Bonaire, opted to remain in the Netherlands Antilles. As the intended restructuring of the Netherlands Antilles did not take place, discussions among the islands once again took place regarding remaining within the Netherlands Antilles as a country. St. Maarten was the first to have its referendum in June of 2000, which sparked the other islands to have their referendum in 2004 and 2005.

During the referendum in Bonaire the following options were provided, which yielded the following results: voters turnout of 56.1%:
Option Votes Percentage

A: Remain part of the Netherlands Antilles 853 15.94%
B: Direct constitutional ties with the Netherlands 3182 59.45%
C. Autonomous country within the Kingdom 1290 24.10%
D: Independence 27 0.5%

Following the referenda on the various islands, the first Round Table Conference between the islands, the Netherlands Antillean government and the Netherlands took place on November 26th 2005. It was agreed that Curacao and St. Maarten would become countries within the Kingdom of the Netherlands, while the three other islands would become directly part of the Netherlands as a “Public Entity”.

Around 33 % only of all the people of Bonaire that could have vote, including 16 & 17 years old and foreigners without a Dutch nationality, had chosen for a direct link with Holland. However, it was decided that Bonaire instead of direct constitutional ties with the Netherlands would be integrated as part of the Netherlands.

The Netherlands Antilles ceased to exist on October 10th 2010. The islands, with the exception of Bonaire & St Eustatius, obtained the status which they voted for during the 2005 referendum. As mentioned, it was decided upon that together with Saba and St. Eustatius, Bonaire (together referred to as the BES islands) would become a part of the Netherlands. As such, each one of the BES Island would be a public entity of the Netherlands.

Unlike the situation of the Netherlands Antilles whereby Bonaire would have a representative in the parliament – and depending on the coalition, also a representative in government – Bonaire does not have any representative whatsoever in the Parliament or the Senate of the Netherlands. Nevertheless, said bodies – the legislature – create and implement laws that are applicable on Bonaire. It was agreed upon by all partners within the Kingdom of the Netherlands that there would be an evaluation of the current status after a period of 5 years. As such, the evaluation will take place in 2015.

In light of the aforementioned, the people of Bonaire are adamantly of the opinion that they have not exercised their right to self-determination, and as such have been denied said right, as they have not freely determined their political status or the chance to decide how to pursue their own economic, social and cultural development. According to the United Nations General Assembly Resolution 1541 (XV), any change of status should “be the freely expressed wishes of the territory’s people acting with full knowledge of the change of their status…”

The Government of Bonaire, The Island Council of the Government of the Public Entity of Bonaire,
Mr. Ronald Plasterk, Minister of the Interior and Kingdom Relations (BZK)
Mr. Wilbert Stolte, Office of the Kingdom Representative
Permanent Committee Members, Permanent Committee Members of the first & second chamber

We, the undersigned, being Bonaireans, ask that our government – being the local government of the Public Entity of Bonaireans – put all arrangements in place for the free exercise of the right to self-determination, no later than December 2013, so that the people of Bonaire can decide democratically their own future in accordance with International Standards of human rights, the principles of International Law and the Charter of the United Nations.

It should be acknowledged that integration with full political rights, independence, and free association are the three legitimate alternatives which constitute the internationally recognized options of political equality under the United Nations General Assembly Resolution 1541 (XV). As such, the aforementioned options should be among the choices for the people of Bonaire to vote upon during a constitutional referendum.

We consider it the duty of our government to provide the necessary information to its people prior to the constitutional referendum, so that the population is aware of the ramifications of the status options contained in Resolution 1541, and so that the population would be able to make an informed choice between the various status options.

We invite all those that have Bonaire’s interest at heart to indicate support and sympathy by adding below their signatures to the petition.


Sign here: 


From letters, it has become clear that the island councils are responsible for holding the self-determination referendum. Why do they not do it? Without results of that referendum is The Netherlands working on that constitutional amendment. As a result of what? It is hard to imagine because Ramonsito Booi has said that no referendum will be held. And also not because Henk Kamp and Drs. A.Th.B. (Ank) Bijleveld-Schouten that has said. So what a hell is going on here? In March 2013 decided the First Chamber to suspend the written proposal of the Bill until after the evaluation of the new State structure within the Kingdom in 2015.